9 juni 2016 – Op de verjaardag van Jeroen, vlak nadat zijn boek Ik kan vliegen verscheen, was hij te gast in de studio van BNR Nieuwsradio. Presentator Roelof Hemmen ondervraagt hem in vliegende vaart over ondernemerschap, de leegte na de verkoop van een bedrijf, motorstoringen boven de Alpen en de absolute vrijheid van het vliegen.

Luister naar het interview

---

Transcriptie van het radio-interview

Roelof Hemmen: Hij wilde eigenlijk een nieuw bedrijf starten, maar hij kocht een vliegtuig. En daarmee reisde Jeroen Komen door heel Europa. Zijn avonturen zijn gebundeld in het boek Ik kan vliegen, hij is hier. Welkom, goeiemorgen meneer Komen.

Jeroen Komen: Dankjewel.

Roelof Hemmen: Hoe begint dit? Want u bent ondernemer, was u toen ook al. En u dacht, wat zal ik doen? En u kocht een vliegtuig. Vertel hoe u daartoe kwam.

Jeroen Komen: Ja, ondernemer zit zonder meer in mijn genen. Dus ik kijk altijd naar markten, naar kansen en naar toegevoegde waarden. En iets leuks doen. En toen ik merkte dat ik niet zo hard meer nodig was in mijn eigen bedrijf, omdat het daar goed liep, toen kwam ik in een soort leegte. En toen wilde ik inderdaad een ander bedrijf beginnen, maar dat kwam niet direct van de grond. Het was ook het begin van de crisis, dus de motivatie en het enthousiasme was wat minder. En ik had wel een soort van nieuw doel nodig. Ik had mijn vliegbrevet al, dus ik dacht: kom, doe eens gek, koop een vliegtuig.

Roelof Hemmen: Kom je ook van de grond?

Jeroen Komen: Ja, letterlijk. Dus er kwam een mooi zelfgebouwd vliegtuig op mijn pad en dat heb ik in januari 2010 gekocht. En als je eenmaal een vliegtuig hebt... en ik ben dus echt een ondernemer die het verschil kent tussen vaste kosten en variabele kosten. Toen dacht ik: dan moet je er ook zoveel mogelijk mee gaan vliegen, want dan wordt het goedkoper per uur.

Roelof Hemmen: Ja, en geld kwam vanzelf, want uw bedrijf deed het goed.

Jeroen Komen: Klopt, mijn bedrijf deed het goed.

Roelof Hemmen: Wat heeft u voor bedrijf?

Jeroen Komen: Ik heb het ondertussen verkocht, twee jaar geleden. Maar zes jaar geleden was ik nog eigenaar van een IT-bedrijf, No Worries in Nieuwegein.

Roelof Hemmen: Oké, dus nou goed, geld was eigenlijk niet zo'n probleem.

Jeroen Komen: Klopt.

Roelof Hemmen: Dus ja, dan kan je gaan vliegen.

Jeroen Komen: Ja, je hebt tijd. En ik heb wel ontdekt in het jaar dat ik nog niet een eigen vliegtuig had, dat je echt wel een doel nodig hebt als ondernemend iemand. En voor mij werd het hebben van het vliegtuig en dat daar zeg maar voor zorgen een doel. Ik reisde al heel graag, dus ik kende in heel Europa heel veel mensen. Ik ging graag naar conferenties of naar festivals. En dan is een vliegtuig een ideaal vervoermiddel.

Roelof Hemmen: Er zit een bijzonder verhaal aan dat vliegtuig ook.

Jeroen Komen: Klopt.

Roelof Hemmen: Wat is het verhaal achter dat vliegtuig?

Jeroen Komen: Het verhaal is... het is gebouwd door een meneer Jan van den Boogaard, die ook ondernemer is geweest. En in 1998 heeft hij zijn bedrijf verkocht, samen met zijn vrouw. En toen is hij zijn passie gaan leven, is hij een vliegtuig gaan bouwen. Begonnen in de garage. Toen de vleugels daar niet meer inpasten, zijn de vleugels naar de huiskamer verhuisd. En een tijdje later kwam er een hangar beschikbaar op Den Helder, en toen in Lelystad. En uiteindelijk heeft hij het vliegtuig afgebouwd. Maar hij had in al die tijd zijn brevet nog nooit gehaald. Dus hij ging lessen op zijn eigen vliegtuig. Maar helaas werd er ook kanker bij hem geconstateerd, waardoor hij nooit zijn brevet heeft kunnen halen. En hij is helaas overleden. En zijn vrouw was toen de eigenaar van het vliegtuig wat in een hangar in Lelystad stond.

Roelof Hemmen: En hij had ook geen brevet?

Jeroen Komen: Nee, uiteraard.

Roelof Hemmen: En toen? Kreeg u het? Of kocht u het? Hoe ging dat?

Jeroen Komen: Ik heb het gekocht omdat ik een keer in een huurvliegtuig een passagier bij me had die de dochter van de bouwer kent. En die wist dat het te koop stond. En oorspronkelijk dacht ik nou, ik koop geen vliegtuig want ik ben niet zo van bezitten. Ik hou erg van lenen en de deeleconomie en huren en dat soort zaken. Maar het was een heel aantrekkelijk vliegtuig, heel functioneel. Bij kleine vliegtuigjes is het altijd een probleem dat je niet zoveel bagage mee kan nemen of brandstof. En de specificaties waren heel gunstig. Grappig is eigenlijk dat ik ook dacht dat er maar liefst 100 liter benzine mee kon, en dat ik daarmee lekker ver kon vliegen. Iets van zes uur kan je dan uitrekenen. Maar in het eerste half jaar had ik een paar keer dat de motor opeens uitviel. En ik begreep niet precies hoe dat kon. En dan bleek echt na heel lang puzzelen en kijken in logboeken dat eigenlijk het vliegtuig maar twee keer 40 liter, dus 80 liter benzine kon dragen.

Roelof Hemmen: Ja, u zegt heel luchtigjes: 'de motor uitviel'. Maar ik denk dan: dan stort je neer.

Jeroen Komen: Ja, gelukkig zijn we allemaal gedrild als piloot om dan niet meteen neer te storten. Je moet dan iets contra-intuïtiefs doen, namelijk de stuurknuppel een beetje naar voren drukken zodat het vliegtuig een zweefvliegtuig wordt. Dan glijden we zo. Maar dan moet je nog wel even een plekje zoeken om hem veilig aan de grond te krijgen. Dus de eerste keer dat dit gebeurde was het boven de Alpen, waar echt geen plekjes te vinden waren, behalve een heel kort weilandje wat echt te kort zou zijn geweest. Maar ik ben gelukkig ook gedrild door bijvoorbeeld een tankwissel toe te passen, en nog wat dingetjes. Dat gaat bijna automatisch als je merkt dat het motorvermogen verdwijnt. En pas later ontdekte ik dat die tankwissel, die ik eigenlijk automatisch deed, mijn leven heeft gered. Ik heb twee tanks en je moet kiezen welke je gebruikt. Je maakt calculaties. Dus het was niet de bedoeling dat hij leeg was, maar achteraf gezien was er gewoon tien liter eerder de benzine op.

Roelof Hemmen: Oké goed, dat is goed gegaan. Er ligt nu een mooi boek, er staat op: Ik kan vliegen. Het staat vol met prachtige foto's. Foto's van veel mensen ook, want u neemt blijkbaar heel veel passagiers mee. Maar van hele mooie foto's, allemaal vanuit de lucht, of over avonturen die je beleeft met dat vliegtuig. Dit is eigenlijk een nieuwe reden om te leven. Een soort doel, ja.

Jeroen Komen: Ja.

Roelof Hemmen: Maar waarom moest het vliegen worden? Want vliegen... ja, dit is uw leven.

Jeroen Komen: Het blijkt mijn leven te zijn. Dat heb je mooi geconcludeerd. En het gaat niet alleen om het vliegen zelf. Wat ik van het vliegen leuk vind, is dat er heel veel krachten bij elkaar komen, zoals de techniek van het vliegtuig, en het weer, en de regelgeving. Het is leuk om te doen.

Roelof Hemmen: Ja, maar je gaat er ook in op. Je komt in een flow.

Jeroen Komen: Maar ik hou dus ook al heel lang van reizen. En dat doe ik bijvoorbeeld omdat ik heel graag met mensen uit andere culturen in contact kom, omdat dat letterlijk mijn horizon verbreedt. Dus via Couchsurfing bijvoorbeeld ben ik bij heel veel mensen thuis te gast geweest die ik nog niet kende. Mensen die ook van nature vreemdelingen vertrouwen en zo. En met het vliegtuig ben ik daar naartoe gegaan.

Roelof Hemmen: Ja.

Jeroen Komen: Ik stuur dan een berichtje van tevoren van: mag ik komen logeren op de bank?

Roelof Hemmen: Moeten ze wel een landingsbaan hebben.

Jeroen Komen: Meestal is het berichtje iets verder en dan zeg ik: bij jullie in de buurt is een vliegveldje. En dan hint ik natuurlijk dat ze me even op komen halen met een auto of een fiets.

Roelof Hemmen: En dat doen ze dan?

Jeroen Komen: Soms wel. En in ruil daarvoor neem ik ze dan wel weer eens mee een rondje vliegen. Dus vandaar dat er ook zoveel foto's in het boek staan.

Roelof Hemmen: Ja, het is dus... want het is een manier van leven, maar het is ook een verrijking denk ik van het leven. En waar zit die dan precies in? Als je beschrijft het plezier van het vliegen, de flow die er ontstaat, het reizen, de ontmoeting met andere mensen. Dat is allemaal een verrijking, maar wat is er nog meer? Wat is het grote verhaal hiervan?

Jeroen Komen: Het woord 'groot' is dan meteen van toepassing. Je kunt letterlijk buiten de kaders terechtkomen door dingen vanaf een afstandje te zien, door naar boven te gaan. Dus als er files op de snelwegen zijn of je ziet misschien storingen bij het spoor; van boven kan je een hoop zien, maar met je vliegtuigje ga je daar gewoon overheen. Er zijn allemaal grenzen en procedures op de grond, maar met een vliegtuigje zijn er echt geen grenzen onderweg. Er zijn wel weer wat dingen dat je van de radiofrequentie moet wisselen bijvoorbeeld, maar dat verruimt letterlijk je grenzen. En daar ben ik zo gek op. Ik heb als persoon eigenlijk altijd wat moeite gehad met kaders. Met regels. Een beetje onhandelbaar.

Roelof Hemmen: Nou, misschien vinden andere mensen dat u onhandelbaar was.

Jeroen Komen: Ik rek die regels wel graag op. En daar is ook een heel leuk voorbeeld van: dat ik een keer tegen zonsondergang merkte dat het een mooie zonsondergang zou worden. Ik had mijn tentje al opgezet onder de vleugel van mijn vliegtuig, maar ik dacht: kom, we gaan nog even die zonsondergang vanuit de lucht kijken. Nou, dat was prachtig. Daar heb ik mooie foto's van gemaakt. En toen besefte ik dat als je dan weer omhoog vliegt, nog hoger, zeg maar een kilometer hoger, dat je diezelfde zonsondergang nóg een keer kunt zien. Ah.

Roelof Hemmen: Aha.

Jeroen Komen: En daar word ik helemaal blij van. Want het blijkt dus dat je zelfs de regels van de aarde die ronddraait kunt tarten. Dat is mooi.

Roelof Hemmen: Maar je komt ook wel eens in problemen. In het boek staat ook een verhaal over hoe je bij Schiphol in een verboden gebied terechtkomt. Beschrijf dat eens. Wat gebeurt er dan?

Jeroen Komen: Rondom alle grote vliegvelden is een zogenaamde control zone. Dat is ook als het gaat over drones bijvoorbeeld, dan is nu steeds de discussie dat die drones daar vooral niet mogen vliegen, want dat is helemaal gereserveerd voor de commerciële maatschappijen. En ook ik moet me heel goed aan regels houden als ik zo'n gebied in wil vliegen. En omdat ik graag foto's maak, moet ik wel eens een rondje cirkelen over iemands huis bijvoorbeeld. En ik heb één keer dat rondje gecirkeld wat dan net dat verboden gebied schrampte. En dat mag alleen met toestemming over de radio.

Roelof Hemmen: En u dacht: acht, regels...

Jeroen Komen: Ja precies, het is maar een klein stukje. Ik ben zo weer weg, dat moet kunnen, dat zien ze vast niet op de radar. Maar een week later werd ik gebeld op mijn 06-nummer van: was u toen daar en daar? Nou, dat kon ik niet ontkennen. Dus toen kreeg ik een soort reprimande door de telefoon. Wel heel beleefd hè. Er zijn ook boetes, maar Schiphol had besloten dat ze eerst gewoon een waarschuwing wilden doen. En nog een week later stuurden ze me ook de plot van de radar. Dat was eigenlijk wel een mooie souvenir. Dan zie je dat ik het inderdaad fout gedaan had. Maar er zat ook een uitnodiging bij of ik op Schiphol-Oost bij de verkeersleiding te gast wilde zijn, omdat ze de interactie aan wilden gaan met piloten die in de fout gegaan waren. En ik vond het ook weer een fantastisch voorbeeld van begrip krijgen voor elkaar. Wij zijn een hele dag te gast geweest bij Schiphol-Oost, waar al die verkeersleiders... nou, officieel hebben ze natuurlijk geen stress, maar toch heel veel verantwoording hebben om al die grote commerciële maatschappijen op tijd binnen te loodsen. En als ze dan op het radarscherm een of ander jongetje zien met een propellervliegtuigje die rondjes aan het draaien is, dan raken ze daarvan afgeleid.

Roelof Hemmen: Ja, logisch.

Jeroen Komen: En ik heb door die open dag kunnen begrijpen wat hun belang is. En nu gedraag ik me een heel stuk beter.

Roelof Hemmen: Als je ondernemend bent, en een succesvol ondernemer bent, bedrijf hebt gehad, bedrijf verkocht en nu vliegen... dan zou je ook kunnen denken: dat blijft natuurlijk kriebelen. En misschien is het wel toch te leeg om alleen maar te vliegen. Is dat zo?

Jeroen Komen: Dat klopt helemaal. Ja zeker. Omdat wel het enthousiasme wat je ervoor hebt... ik hou van dingen bouwen. En alleen maar vliegen in meer landen... het blijft mooi hoor, het blijft in die flow zitten, maar ik hou dus ook van bouwen of creëren.

Roelof Hemmen: Maar heeft het vliegen... dus de periode sinds je je bedrijf verkocht hebt, en het vliegen, het boek... gaat het ook nog ergens anders naartoe?

Jeroen Komen: Voor de lange termijn weet ik dat nooit zeker. Ik durf daar niks meer over te zeggen, want in het verleden kwam het nooit uit wat ik op de lange termijn voor ogen had. Dat begon natuurlijk al op school.

Roelof Hemmen: Qua ondernemen misschien?

Jeroen Komen: Zelfs qua ondernemen. Ik heb twintig jaar die onderneming gerund en ook daarin heb ik wel wat beleidswijzigingen moeten laten gebeuren omdat de markt daarom vroeg. Maar over de kortere termijn durf ik nu wel expliciet te beweren dat ik met plezier een boodschap de wereld in zend die de metafoor gebruikt van het vliegen, en die bijvoorbeeld ook door die foto's onderbouwd wordt. Dat zijn mooie luchtfoto's waar je vaak de infrastructuur op ziet, of de chaotische patronen die de natuur veroorzaakt. En die metafoor, die leert mijzelf heel erg om bijvoorbeeld om te gaan met kaders en regels, en cultuur, historie en geografie, en daar respect voor te hebben. Dus voor de wat kortere termijn is mijn taak nu om die boodschap uit te dragen. Vooral te blijven vliegen.

Roelof Hemmen: En waar gaat de volgende reis naartoe? Wat is er nog te ontdekken?

Jeroen Komen: Ik heb toevallig een reisje gepland staan naar Polen. Binnen Europa is qua ontdekken niet eerlijk gezegd heel veel meer te doen, want ik ben bijna overal geweest. Zuid-Noorwegen staat nog op mijn verlanglijstje. Een groter plan is om in Amerika met een klein vliegtuigje in Canada heen en weer te gaan zigzaggen. En daarvoor hoop ik nog een keer een Engelse vertaling van dit boek te kunnen maken. Dus als het nou in Nederland een succes wordt, dan zijn de Amerikaanse markten misschien ook genegen om mee te werken aan de vertaling. En dan heb ik voor volgend jaar weer een leuk plan om daar te vliegen.

Roelof Hemmen: Het is een hartstikke mooi boek. Ik wens u veel succes. Hartelijk dank voor dit gesprek. Jeroen Komen, dank.